Inhoudsopgave:

De menopauze definiëren: een natuurlijke fase, geen ziekte

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wijst erop dat de menopauze een natuurlijke fase is in het leven van vrouwen, die wordt gekenmerkt door het definitief uitblijven van de menstruatie na twaalf opeenvolgende maanden zonder menstruatie.

Met andere woorden: het gaat hier niet om een ‘ziekte’ of een ongeval, maar om een belangrijk biologisch proces dat in medische teksten lange tijd als ziekte werd afgeschilderd en gedramatiseerd, wat ook vandaag nog een deel van het taboe in stand houdt.

Wat verstaat men onder een „medisch taboe“?

Er is sprake van een medisch taboe wanneer:

een gezondheidsprobleem gaatgepaard met stilzwijgen, schaamte en ongemak;
patiënten durven geen vragen te stellen of over hun klachten te praten;
de zorgverleners zelf voelen zich ongemakkelijk, zijn onvoldoende opgeleid of gaan het onderwerp uit de weg;
er is eendiscrepantie tussen de frequentie van het probleem en de aandacht die eraan wordt besteed in onderzoek, onderwijs en overheidsbeleid.

Dat is precies wat het ministerie van Volksgezondheid beschrijft: in mei 2025 erkent het officieel dat „de menopauze nog te vaak als een sociaal taboe wordt beschouwd”, ook door sommige zorgverleners.

Belangrijke cijfers: de menopauze in 2025

Hoeveel vrouwen zijn hier momenteel bij betrokken?

In Frankrijk:

Meer dan 14 miljoen vrouwen zijn al in de menopauze.
17,2 miljoen vrouwen boven de 45 jaar hebben al te maken met de menopauze of bereiden zich daarop voor.
Elk jaar komen ongeveer 500.000 vrouwen geleidelijk in de menopauze.

Wereldwijd:

De WHO schat dat tegen2030 ongeveer 1,2 miljard vrouwen 50 jaar of ouder zullen zijn en dus met de menopauze te maken zullen krijgen.
Het is duidelijk dat dit geen kwestie is die slechts een minderheid aangaat: als we het over de menopauze hebben, hebben we het overde gezondheid van de helft van de mensheid gedurende een derde van hun leven.

Op welke leeftijd begint de menopauze en hoe lang duurt de overgang?

De meeste vrouwen komen tussenhun 45e en 55e in de menopauze.
De gemiddelde leeftijd in Frankrijk is 51 jaar.
Deperimenopauze kan meerdere jaren duren, bij sommige vrouwen soms zelfs meer dan 10 jaar.

De symptomen blijven niet beperkt tot 'een paar opvliegers':

In Frankrijk heeft87 % van de vrouwen tussen de 50 en 65 jaar last van ten minste één symptoom van de menopauze, naast het uitblijven van de menstruatie.
20 tot 25 % van de vrouwen lijdt aan ernstige klachten, die hun levenskwaliteit sterk beïnvloeden.
25 % van de vrouwen geeft aan nog steeds last te hebben van symptomen, 10 jaar na het begin van de menopauze.

Symptomen en levenskwaliteit: wat zeggen de gegevens?

Volgens het ministerie van Volksgezondheid zijn de belangrijkste symptomen:

opvliegers (bij ongeveer 70 % van de vrouwen);
nachtelijk zweten;
aandoeningen van het urogenitale stelsel, waaronder vaginale droogheid (25 tot 70 %);
gewrichtspijn;
verminderd libido, slaapstoornissen, vermoeidheid, geheugenproblemen, prikkelbaarheid…

Uit onderzoek van het Inserm blijkt dat:

20 tot 25 % van de vrouwen vertoont matige tot ernstige symptomen
Ongeveer 30 % heeft depressieve symptomen tijdens de perimenopauze (minder energie, prikkelbaarheid, verlies van plezier).

Kortom: de menopauze is een belangrijke fase in de volksgezondheid, met goed gedocumenteerde – maar toch lange tijd onderschatte – fysieke, psychische en sociale gevolgen.

Is de menopauze echt een taboe?
Wat uit enquêtes blijkt

In Frankrijk: een taboe dat nog steeds sterk aanwezig is, ook binnen relaties

Het ministerie van Volksgezondheid vat verschillende onderzoeken samen en komt tot een verontrustende conclusie:

48 % van de vrouwen onder de 50 vindt het moeilijk om over de menopauze te praten.
39 % van de vrouwen in de premenopauze zegt zich hier zorgen over te maken.
In 2019 vond 34 % van de vrouwen in de leeftijdscategorie 45–54 jaar dat er onvoldoende informatie over de menopauze beschikbaar was.
38 % wist niet met wie ze hierover konden praten.
46 % van de vrouwen in de premenopauze had nog nooit met hun partner over de menopauze gesproken.

Een onderzoek dat in 2023 door de Essity-groep is uitgevoerd, bevestigt dit taboe:

41 % van de Franse vrouwen beschouwt de menopauze als een taboeonderwerp.
44 % geeft aan onvoldoende geïnformeerd te zijn over de menopauze en de gevolgen daarvan.
72 % vermijdt het om er in het openbaar over te praten, en 60 % spreekt er niet over met collega’s.
67 % heeft nog nooit een voorlichtingscampagne over de symptomen gezien.

Een wereldwijd probleem: schaamte, eenzaamheid en een gebrek aan informatie

Uit een grootschalig internationaal onderzoek van Astellas (onder 13.800 personen in 6 landen) blijkt dat:

65 % van de vrouwen die de menopauze hebben doorgemaakt, geeft aan last te hebben van negatieve psychologische gevoelens (angst 41 %, depressie 33 %, verlegenheid 24 %, schaamte 11 %).
59 % van de respondenten vindt dat de menopauze een taboeonderwerp is waarover moeilijk wordt gesproken.
66 % vindt dat de menopauze en de bijbehorende symptomen niet serieus worden genomen.

In Canada blijkt uit het rapport *The Silence and the Stigma* van de Menopause Foundation of Canada dat:

54 % van de ondervraagde vrouwen vindt dat de menopauze nog steeds een taboe is;
46 % voelt zich slecht voorbereid;
38 % voelt zich eenzaam tijdens de menopauze;
minder daneen kwart zegt „goed op de hoogte“ te zijn van de tekenen en symptomen.

Op het werk: een onderwerp dat carrières en welzijn in de weg staat

Op professioneel vlak spreken de cijfers eveneens boekdelen:

Uit het onderzoek van Essity blijkt dat87 % van de vrouwen nog aan het werk is wanneer hun menopauze begint, maar dat 60 % hierover niet met hun collega’s praat, terwijl vermoeidheid en concentratieproblemen hun werk beïnvloeden.
Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat 42 % van de vrouwen aangeeft dat de vermoeidheid tijdens deze periode hen hinderde bij hun werk, en 14 % meldt concentratieproblemen.
Uit een onderzoek van OpinionWay in opdracht van Astellas Pharma France blijkt dat87 % van de vrouwen in de menopauze aangeeft op het werk last te hebben gehad van hun symptomen, en dat ongeveer 1 op de 4 haar situatie verbergt uit angst voor discriminatie.

In Frankrijk wordt in krantenartikelen, zoals dat in *Le Monde*, expliciet gesproken over een „taboe op de werkvloer“, ondanks enkele initiatieven (specifieke verlofregelingen, trainingen voor leidinggevenden, enz.).

De menopauze, een vergeten aspect van de medische opleiding

Geneeskunde en gynaecologie: weinig of geen specifieke opleidingen

Om te weten of de menopauze ook in de medische wereld een taboe is, kun je kijken naar… de opleiding.

In een studie die in 2023 in het tijdschrift Menopause werd gepubliceerd, werden 99 leidinggevenden van opleidingsprogramma’s voor verloskunde en gynaecologie in de Verenigde Staten ondervraagd. De resultaten zijn samengevat door Physicians Weekly.

92,9 % van de directeuren vindt dat coassistenten toegang moeten hebben tot een gestandaardiseerd programma over de menopauze.
Maar slechts 31,3 % van de opleidingen geeft aan een specifiek curriculum te hebben dat gewijd is aan de menopauze.
En slechts 29,3 % biedt speciale spreekuren over de menopauze aan voor coassistenten.

Met andere woorden: zelfs binnen de vakgebieden die geacht worden het meest deskundig te zijn op dit gebied, blijft de opleiding erg onvolledig.

Deze bevinding sluit aan bij andere rapporten (Canada, Frankrijk) waarin wordt gewezen op een „blinde vlek“ in de gezondheidszorg voor vrouwen na de bevalling, waarbij er weinig verplicht onderwijs wordt gegeven over de perimenopauze, hormonale behandelingen en geestelijke gezondheid in verband met hormonale schommelingen.

Gevolgen voor de patiënten: onzekerheid en onderbehandeling

Dit gebrek aan opleiding komt concreet tot uiting in:

symptomen die als normaalworden beschouwd („dat hoort erbij, dat komt door de leeftijd”);
een diagnostische zoektocht, met name bij depressie, slaapstoornissen, gewrichtspijn of urogenitale aandoeningen.
eente lage voorschrijfpraktijk van effectieve behandelingen wanneer deze geïndiceerd zijn, met name hormoonbehandelingen voor de menopauze (HBM).

In Frankrijk wijst een team van de Universiteit van Parijs-Saclay eropdat vóór de jaren 2000 meer dan 50 % van de vrouwen in de menopauze met hormoonvervangende therapie (HVT) werd behandeld, terwijl datvandaag de dag minder dan 10 % is, na een „enorme ommekeer“ als gevolg van Amerikaanse studies die een onevenredige angst voor de risico’s hebben aangewakkerd.

Uit deze onderzoeken was gebleken dat er een verhoogd risico bestond, met name op borstkanker, maar de behandelingsschema’s verschilden van die welke in Frankrijk worden toegepast. Recentere Franse gegevens relativeren deze risico’s wanneer HST wordt duidelijk aangegeven en op maat gemaakt, wat ook door de HAS in haar recentste standpunten wordt bevestigd.

Kortom: Ja, de menopauze is nog steeds een medisch taboe, omdat er weinig voorlichting over wordt gegeven, er in het onderzoek weinig aandacht aan wordt besteed en het vaak verkeerd wordt begrepen, ook door zorgverleners.

Een Afrikaanse vrouw van 60 zit op een witte bank. Ze trekt een grimas omdat ze last heeft van pijn in haar onderbuik als gevolg van de menopauze. De achtergrond is wazig, maar het lijkt erop dat ze in een woonkamer zit.

Een duur taboe: volksgezondheid en economie

Risico’s voor hart, botten en geestelijke gezondheid: de periode van kwetsbaarheid

De daling van het oestrogeengehalte tijdens de menopauze heeft niet alleen gevolgen voor de menstruatie. Het beïnvloedt ook:

de gezondheidvan de botten (risico op osteoporose, botbreuken)
de gezondheid van hart en bloedvaten
neurologische gezondheid
geestelijke gezondheid (depressie, angst).

Enkele cijfers:

De WHO wijst erop dat de perimenopauze gedurende meerdere jarengevolgen kan hebbenvoor het fysieke, emotionele, mentale en sociale welzijn.
In Frankrijk wijst het ministerie erop dat de menopauze bepaalde risico’s op hart- en vaatziekten en botverlies vergroot, vandaar de noodzaak van speciale preventieve consulten.
Volgens gegevens die door de Universiteit van Parijs-Saclay en het Inserm worden aangehaald, heeft20–25 % van de vrouwen matige tot ernstige symptomen, en vertoont 30 % depressieve symptomen tijdens de perimenopauze.

Kosten voor het bedrijf en de samenleving

Het taboe brengt ook economische kosten met zich mee:

In Canada verlaat naar schatting1 op de 10 vrouwen de arbeidsmarkt vanwege de menopauze.
In Frankrijk wordt in overheidsrapporten over de menopauze aanbevolen om de economische kosten (ziekteverzuim, productiviteitsverlies, vervroegde uittreding) in kaart te brengen en deze informatie aan werkgevers te verstrekken om hen aan te zetten tot actie.
Uit onderzoeken van Astellas en Essity blijkt dat de meerderheid van de vrouwen aangeeft dat dit eennegatieve invloed heeft op hun werk (vermoeidheid, gebrek aan concentratie, verzuim, terughoudendheid bij het nastreven van promoties).

Voor bedrijven betekent het negeren van de menopauze:

vaardigheden verliezen (vaak vrouwen die al ver in hun loopbaan staan)
stijgende kosten voor gezondheidszorg en ziekteverzuim;
het beleid inzakediversiteit en gelijkheid op de werkvloer ondermijnen.

Wat er momenteel verandert in Frankrijk en elders

Het rapport-Rist: 25 voorstellen om „eindelijk de weg naar actie te vinden“

In april 2025 legt parlementslid Stéphanie Rist de regering een rapport voor met de titel „De menopauze in Frankrijk: 25 voorstellen om eindelijk tot actie over te gaan”.

De regering kondigt verschillende prioriteiten aan, waaronder:

Een speciaal consult over de menopauze voor elke vrouw, zodra de eerste symptomen zich voordoen, bij een opgeleide zorgverlener (huisarts, gynaecoloog, verloskundige).
Meer voorlichting vanaf jonge leeftijd, via het ministerie van Onderwijs, openbare websites (Ameli, Santé.gouv…) en een voorlichtingscampagne voor het grote publiek.
Meer steun vooronderzoek naar de menopauze.
Meer aandacht voor de menopauze op dewerkvloer.

(Geleidelijke) afbouw van het taboe rond hormoonbehandelingen

Tegelijkertijd zien we dat hormoonbehandelingen voor de menopauze (HBM) weer steeds meer in de gunst komen:

In populairwetenschappelijke artikelen en door onderzoekers (Paris-Saclay, Inserm) wordt erop gewezen dat de risico’s die begin jaren 2000 naar voren werden gebracht, verband hielden met specifieke behandelingsschema’s (soort oestrogenen, orale toediening, synthetische progestagenen) die in Frankrijk niet het meest worden toegepast.
De HAS heeft onlangs de plaats van hormoonvervangende therapieën (HVT) in de behandelingsstrategie bevestigd, mits er sprake is van eenindividuele beoordeling en een passend voorschrift

Dat betekent niet dat „THM voor iedereen“ geldt, maar wel dat het medische taboe rond deze behandelingen aan het afbrokkelen is, ten gunste van een meer wetenschappelijke en genuanceerde benadering.

Betrokkenheid van verenigingen, onderzoekers en collectieven

In Frankrijk zorgen talrijke actoren voor verandering:

De organisatie Planning Familial (bijvoorbeeld in Bourgogne-Franche-Comté) heeft een barometer over de menopauze opgesteld, waarin getuigenissen van vrouwen en zorgverleners worden vergeleken en waarin deze levensfase wordt omschreven als een traject dat „geheimzinniger is dan een geheim genootschap” en doordrenkt is van taboes.
Universiteiten zoals Paris-Saclay publiceren onderzoeksrapporten met de titel „Menopauze: een taboe dat moet worden ontkracht ten behoeve van de gezondheid van vrouwen”.
Nationale stichtingen (Canada, het Verenigd Koninkrijk, enz.) brengen rapporten uit en organiseren bewustmakingscampagnes over de menopauze.

Hoe kunnen we dit taboe concreet doorbreken: vrouwen, zorgverleners, werkgevers

Voor de betrokken vrouwen

Informatie inwinnen via betrouwbare bronnen ( overheidswebsites, verenigingen en gespecialiseerde organisaties (gezinsplanning, gespecialiseerde stichtingen, enz.)).

Zonder schaamte over je klachten praten ( met je huisarts, gynaecoloog of verloskundige; met je partner; met vriendinnen of in praatgroepen: eenzaamheid maakt het lijden alleen maar erger.

Bereid uw consult voor (noteer de symptomen, hoe vaak ze voorkomen en wat de gevolgen zijn); stel vragen over de verschillende mogelijkheden: levensstijl, psychologische ondersteuning, hormoonvervangende therapie of niet-hormonale alternatieven.

Vraag indien nodig een second opinion ( als je klachten worden gebagatelliseerd of als je het gevoel hebt dat het onderwerp taboe is, heb je het recht om naar een andere professional te gaan).

Voor zorgverleners

Zich verdiepen inde recente aanbevelingen (HAS, wetenschappelijke verenigingen, online cursussen).
De menopauze proactief aanpakken bij de begeleiding van vrouwen vanaf 40–45 jaar.
De symptomen van de overgang serieus nemen en hun invloed op het werk, het gezinsleven, de seksualiteit en de geestelijke gezondheid.
Eerlijk informeren over devoordelen en risico’s van behandelingen, in plaats van het internet de leemte te laten opvullen met informatie die soms angst aanjaagt.

Voor werkgevers

De menopauze integreren in hetarbeidsgezondheidsbeleid: aanpassing van de werkplek (temperatuur, toegang tot toiletten, mogelijkheid tot pauzes); tijdelijke aanpassingen van de werktijden; mogelijkheid tot thuiswerken in bepaalde situaties.
Managers op deze punten bijscholen (zonder vrouwen te medicaliseren, maar wel met begrip voor wat er op het spel staat).
Een bedrijfscultuur bevorderen waarin praten over de menopauze niet schameler is dan praten over zwangerschap of een onzichtbare beperking.

Doe mee aan de revolutie op het gebied van vrouwelijk welzijn!

Wat als u binnen enkele seconden afscheid zou kunnen nemen van opvliegers, op natuurlijke wijze en zonder hormonen?

U bent niet de enige, en u hoeft opvliegers, nachtelijk zweten of huiduitslag niet in stilte te verdragen.

Héra is een klein, gebruiksvriendelijk apparaatje, ontworpen voor alle vrouwen, zelfs voor degenen die niet zo van technologie houden.

Met één druk op de knop voelt u een weldadige koelte van 5 °C in uw nek, op uw gezicht of op uw polsen.
Binnenenkele seconden komt je lichaam tot rust, wordt je ademhaling rustiger en krijg je weer de controle.
De app is optioneel; u kunt hem gebruiken als u dat wilt, maar het apparaat werkt ook prima zonder.

Mocht u vragen hebben, dan staat ons team klaar om u stap voor stap te helpen via e-mail of Instagram!

Close-up van de bovenkant van het Héra-apparaat met zijn koperen rooster. Een tekst bovenaan vermeldt dat het is goedgekeurd door gezondheidswerkers, met pictogrammen die de Franse productie en de internationale certificeringen weergeven.

Veelgestelde vragen over de menopauze en het medische taboe

1. Ervaren alle vrouwen de menopauze op dezelfde manier?

Nee. Uit onderzoek blijkt dat er grote verschillen zijn: sommige vrouwen hebben nauwelijks symptomen, terwijl anderen jarenlang ernstige klachten hebben. In Frankrijk heeft ongeveer 20 tot 25 % matige tot ernstige symptomen die hun levenskwaliteit duidelijk aantasten.

2. Waarom wordt er op school zo weinig over de menopauze gesproken, terwijl er wel over menstruatie en zwangerschap wordt gesproken?

Historisch gezien stond de gezondheid van vrouwen vooral in het teken van de voortplanting (puberteit, anticonceptie, zwangerschap). De periode na de vruchtbare jaren werd medisch en maatschappelijk als „minder interessant“ beschouwd. Het nieuwe overheidsbeleid is er juist op gericht deze blinde vlek weg te werken door de menopauze op te nemen in de programma’s voor gezondheidsvoorlichting.3. Zijn hormonale behandelingen voor de menopauze (HBM) gevaarlijk?

Zoals bij elke behandeling zijn er voordelen en risico’s:

Ze kunnen op effectieve wijze opvliegers, slaapstoornissen en bepaalde urogenitale symptomen verlichten en het risico op osteoporose verminderen.
De risico’s (met name voor borstkanker of bepaalde hart- en vaatziekten) hangen af van het soort hormonen, de dosering, de duur van het gebruik, de leeftijd waarop ermee wordt begonnen en individuele risicofactoren.

De huidige aanbevelingen:

behandelen met de laagst mogelijke dosis, gedurende de kortst mogelijke tijd, bij vrouwen wier levenskwaliteit daadwerkelijk is aangetast, na een persoonlijk gesprek met de arts.

4. Kan de menopauze echt invloed hebben op de professionele loopbaan?

Ja. Uit de enquêtes van Essity, Astellas en OpinionWay blijkt:

een invloed op vermoeidheid, concentratie en slaap;
schroom om over de symptomen te praten, uit angst om ‘zwak’ of ‘minder prestatiegericht’ over te komen;
het risico op verzuim, een afnemende betrokkenheid of zelfs vervroegd vertrek.

Toch kunnen eenvoudige aanpassingen (flexibiliteit, ventilatie, pauzes, een cultuur van vertrouwen) deze menselijke en economische kosten aanzienlijk verminderen.

5. Is de menopauze alleen een ‘vrouwenkwestie’?

Nee, het is een maatschappelijke kwestie:

voor de volksgezondheid (hart-, bot- en psychische risico’s);
voor de economie (carrières, productiviteit, behoud van werk);
voor gendergelijkheid (het voorkomen van discriminatie op grond van leeftijd en geslacht).

Partners, collega’s, beleidsmakers en werkgevers hebben allemaal een rol te spelen om de taboes rond de menopauze te doorbreken.

6. Hoe weet ik of mijn klachten door de menopauze komen of door iets anders?

Sommige symptomen zijn typisch (opvliegers, onregelmatige menstruatiecycli, nachtelijk zweten, vaginale droogheid…), maar andere kunnen ook verband houden met andere aandoeningen (schildklieraandoeningen, depressie, hartaandoeningen, enz.).

Daarom is het belangrijk om:

eenarts raadplegen;
een uitgebreid onderzoek laten uitvoeren als de symptomen ernstig of atypisch zijn;
Schrijf niet alles automatisch toe aan de menopauze… maar sluit het ook niet meteen uit.

Conclusie: de menopauze, een nieuwe uitdaging voor gelijkheid op gezondheidsgebied

Is de menopauze dan nog steeds een van de laatste medische taboes?

Gezien de cijfers:

Sociaal taboe: bijna de helft van de vrouwen in Frankrijk beschouwt het onderwerp nog steeds als taboe, en in Canada is dat zelfs meer dan de helft; uit internationaal onderzoek blijkt dat de meeste mensen de menopauze zien als een onderwerp waarover moeilijk te praten valt.
Een taboe in de relatie: bijna één op de twee vrouwen praat er nooit met haar partner over.
Medisch taboe: de meeste opleidingsprogramma’s voor gynaecologie hebben geen gestructureerd lesprogramma over de menopauze; behandelingen worden nog steeds te weinig toegepast in verhouding tot hun potentiële doeltreffendheid wanneer ze terecht worden voorgeschreven.
Een taboe op het werk: een grote meerderheid van de vrouwen geeft aan zich ongemakkelijk of beschaamd te voelen of te maken te hebben met negatieve gevolgen voor hun carrière, vaak zonder steun van hun werkgever.

Het eerlijke antwoord is dus: ja, de menopauze is nog steeds een van de grootste medische en maatschappelijke taboes van onze tijd.
Maar dit taboe begint te barsten:

door deofficiële erkenning van het belang ervan (het Rist-rapport, het dossier van het ministerie, internationale rapporten);
door onderzoek (Inserm, universiteiten, stichtingen) dat de werkelijke gevolgen van de menopauze beter in kaart brengt;
doordat de vrouwen zelfhet woord nemen en weigeren om „in stilte te lijden“.

Dit taboe doorbreken betekent niet dat de menopauze tot een probleem wordt gemaakt dat koste wat kost moet worden opgelost.
Het betekent erkennen dat het gaat om:

van eennormale etappe,
wat voor een groot deel van de vrouwen moeilijk kan zijn,
en dieinformatie, aandacht, preventie en passende zorgverdient,net als elk ander belangrijk volksgezondheidsprobleem.

Word lid van de Athana-community!

Voor meer informatie, inspirerende verhalen of als u vragen heeft:

Volg ons op sociale media:

Instagram: @athana.off
TikTok: @athana.off
Facebook: Athana
LinkedIn: Athana

Ontdek Héra

30 dagen geld-terug-garantie.

Heeft u een vraag? Stuur ons dan een e-mail naar info@athana.shop

Bronnen

U kunt deze gegevens rechtstreeks bekijken via de onderstaande links:

Inzicht in de menopauze en het begrip ‘medisch taboe’